determineren<\/a>. De identificatie gebeurde aan de hand van vrij nauwkeurige beschrijvingen van relevante kenmerken, aangevuld met tamelijk goede, gekleurde illustraties.<\/p>\n![\"Pomologia](\"https:\/\/www.vergetenfruitrassen.nl\/wp\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Pomologia-Johann-Hermann-Knoop-202x300.png\")
<\/p>\n
Fruitkunde<\/h2>\n
Pas met het verschijnen van dit standaardwerk was de wetenschap van de pomologie geboren. Dit boek is in de pomologie (\u2018fruitkunde\u2019) in Nederland en de ons omringende landen in West-Europa uitermate belangrijk. Z\u00f3 belangrijk dat deskundigen op het gebied van historische fruitrassen het nog altijd raadplegen om oude appel- en perenrassen op naam te brengen.<\/p>\n
Dubbelde Riet-Peer<\/h2>\n
Nog elk jaar vinden wij en anderen een aantal oude rassen terug die al door Knoop in zijn boek waren beschreven en afgebeeld. Zo ook de afgelopen paar jaar en wel met interessante perenrassen als \u2018Dubbelde Riet-Peer\u2019 (later Zomer-rietpeer genoemd), zoals Knoop die beschreef. Of met peertjes, met fascinerende namen als Rousseline, Hallemine Bonne, Rode Wangetje en Muscat Robert. Ook deze zijn aan de hand van Knoops naslagwerk teruggevonden.<\/p>\n
Regelmatig gebeurt het ook dat plotseling een ras in \u2018Knoop\u2019 wordt herkend dat al jaren bekend was, zij het onder een andere, soms lokale naam, of in een recenter boekwerk beschreven onder een andere naam. Voorbeelden daarvan zijn de Somer Kroon-appel, of Cuisinot d\u2019Et\u00e9, later beschreven als Couleur de Chair, die in Oost-Nederland beter bekend is onder de naam \u2018Streepkesappel\u2019.<\/p>\n
De onschatbare waarde van dit Hollandse boekwerk is ook erkend in de ons omringende landen, waar veel van de door Knoop beschreven appel- en perenrassen ook voorkwamen. Een aantal daarvan kwam zelfs oorspronkelijk uit de ons omringende landen. Dat was hem natuurlijk ook bekend. Het zal om die reden zijn geweest dat hij al na enkele jaren ook een Duitstalige (1760, 1766) en Franstalige (1771) versie van dit standaardwerk heeft uitgegeven.<\/p>\n
Voorrede van het Algemeen Huishoudelijk-, Natuur-, Zedenkundig-, en Konst-Woordenboek<\/h2>\n
Johann Hermann Knoop was hortulanus<\/em> (tuinbaas) op het landgoed Mari\u00ebnburg, bij Leeuwarden. Dat behoorde destijds toe aan Haare Doorl. Hoogheid Maria Louise, Princesse Douairiere van Oranje en Nassau, &c, &c. &c., (de Friese tak van de Oranjes). Hij was een man al te wel bekend door zijne werken over Natuurkunde en Mathemathische Wetenschappen, dan dat het zoude behoeven hem hier een Lauwerkrans te vlechten. <\/em>Zoals we kunnen lezen in de Voorrede van het Algemeen Huishoudelijk-, Natuur-, Zedenkundig-, en Konst-Woordenboek (een soort encyclopedie), van Noel Chomel en J.A. de Chalmot (1778). De lijst van appelsoorten die hij in zijn bijdrage aan deze encyclopedie geeft, is zeer uitgebreid. In grote lijnen is het wel dezelfde als in zijn eigen pomologische standaardwerk.<\/p>\nTamelijk wetenschappelijke beschrijving<\/h2>\n
Zijn overwegingen tot het samenstellen van een dergelijke voor die tijd unieke, al tamelijk wetenschappelijke beschrijving van fruitsoorten (rassen), is door hem zelf al op unieke wijze als volgt weergegeven:<\/p>\n
Het is derhalve uit die Reden, dat ik zedert een reeks van meer als 25 Jaren myn werk gemaakt hebbe, inzonderheid in myne Tuin-Oeffeningen in de met heerlyke Vrugten &c. voorziene Tuin van Haare Doorlugtigste Hoogheid Mevrouw Marie Louise, Princesse Douairi\u00e8re van Oranje en Nassau, &c. &c., om alle zoorten van Appels en Peeren (behalve de overige Ooftvrugten) naukeurig te onderzoeken, de differente zoorten te leren kennen en te onderscheiden, elk zoort op zig zelfs te beschryven, en dus de verwerring, die daar grotelyks in voorvalt, te regte te brengen: Edog dit niet genoeg oordeelende tot de kennisse van elke Zoort, en de bewaaring daar van voor onze Na-neeven, zo heb goed gevonden, yder bezondere zoort van Appels ende Peeren naukeurig naar \u2018t leven af te beelden, zoo als ze in dit Werk verschynen, tot dienst der Liefhebbers van Pomona.<\/em><\/p>\nIdentificatie van fruitrassen<\/h2>\n
Het was dus voor het eerst dat de identiteit van een fruitras aan de hand van een beschrijving, aangevuld met iets zo waardevols als een gekleurde afbeelding, ondubbelzinnig kon worden vastgesteld. Hoewel de afbeeldingen vrij nauwkeurig zijn, is er echter nog geen sprake van afbeeldingen volgens de latere wetenschappelijke standaard.<\/p>\n
Omdat kleurendruk nog niet bestond zijn alle uitgaves van deze boekwerken van Knoop voorzien van platen die met de hand ingekleurd zijn. Uitgaves verschillen daarom onderling nogal in kwaliteit van de kleurenplaten.<\/p>\n
Over het leven van Knoop is helaas niet zoveel bekend. Zo is, behalve zijn geboortejaar, dat slechts door herleiding uit zijn eigen geschriften kon worden vastgesteld, niet met zekerheid bekend wanneer hij is overleden. Hoewel uit een ander geschrift over Knoop, van ene G.A. Pritzel, uit 1872, af te leiden zou zijn dat Knoop op 4 augustus 1769 in Amsterdam is overleden.<\/p>\n
Uit zijn eigen Voorrede, in een uit 1768 daterende uitgave van Fructologia, \u2013 heeft men afgeleid dat hij 1766, het jaar waarin hij de inleiding voor die uitgave schreef, 60 jaar oud was. Zijn geboortejaar zou dan 1706 zou moeten zijn geweest, hoewel andere boeken als geboortejaar ook wel 1700 vermelden.<\/p>\n
Fructologia en Dendrologia<\/h2>\n
Het boek Fructologia<\/em> is een tweede botanische boekwerk van zijn hand, dat allerhande andere fruitsoorten behandelt. De eerste uitgave dateert overigens al uit 1763. Interessant is dat hij in de Voorrede van deze eerste uitgave van Fructologia nog niets over zijn leeftijd zegt.<\/p>\nKnoop zat kennelijk nooit stil, want ook in 1763 verscheen nog een deel, genaamd Dendrologia<\/em>. Het was het derde deel van de serie waarin eerder Pomologia<\/em> (1758), Fructologia<\/em> (1763) waren verschenen. Van deze drie delen bestaan uitgaves die apart gebonden zijn. Er zijn echter ook uitgaves die in \u00e9en band, vaak van (kalfs-)leer, zijn ingebonden. Zelfs in 1790 is er nog een uitgave van zijn boeken geweest. Daarnaast had hij eerder ook nog een tuinbouwkundig boekwerk uitgegeven onder de titel De Beschouwende en Werkdadige Hovenier-konst<\/em>.<\/p>\nTenslotte verscheen van zijn hand in 1769 nog een vierde deel in deze serie van naslagwerken. Het is een beschrijving van de moes- en keukentuin. Dit werk schijnt heel zeldzaam te zijn en wordt kennelijk maar zelden gezien, en eigenlijk nooit bij deze set aangetroffen.<\/p>\n
Handgekleurde platen<\/h2>\n
Het deel Pomologia<\/em> bevat twintig met de hand ingekleurde platen, gemaakt aan de hand van kopergravures. Volgens hun signering zijn de eerste tien appel- en de eerste drie perenplaten gemaakt door J.C. Philips. De rest van de appel- en perenplaten is gegraveerd door J. Folkema. Pomologia bevat twaalf met de hand ingekleurde platen met afbeeldingen van appels en acht gekleurde platen met afbeeldingen van peren.<\/p>\nOp de pagina\u2019s met appels zijn acht of negen rassen afgebeeld. In totaal zijn er van peren op de meeste pagina\u2019s tien, op sommige twaalf en op andere dertien afgebeeld. Op de laatste pagina, met de grote peren, treffen we maar zeven peren aan. In totaal zijn er 82 peren afgebeeld.<\/p>\n
De afbeeldingen zijn afgedrukt op zogenaamd \u2018handgeschept\u2019 papier, net als de pagina\u2019s met tekst.<\/p>\n
Ook de delen Fructologia<\/em> en Dendrologia<\/em> zijn op deze wijze gemaakt, hoewel het laatste deel geen afbeeldingen bevat. Fructologia bevat dertien gekleurde platen, terwijl er van de verschillende fruitsoorten \u00e9\u00e9n, of slechts enkele rassen zijn afgebeeld. In dit boek zijn overigens wel veel meer rassen van de meeste vruchtsoorten beschreven.<\/p>\nPomologisch standaardwerk voor identificatie<\/h2>\n
Samenvattend kan men stellen dat de boekwerken van Johann Hermann Knoop, en in het bijzonder het eerste deel Pomologia, voor de moderne pomologie nog steeds van dusdanig groot belang zijn, dat zij onmogelijk zou zijn zonder dit pomologische standaardwerk.<\/p>\n
Helaas beoefent tegenwoordig nog slechts een enkeling deze merendeels informele tak van wetenschap.<\/p>\n
[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row admin_label=”row” _builder_version=”4.16″ background_size=”initial” background_position=”top_left” background_repeat=”repeat” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ custom_padding=”|||” global_colors_info=”{}” custom_padding__hover=”|||”][et_pb_text disabled_on=”on|on|off” admin_label=”Text” _builder_version=”4.25.1″ header_2_font_size=”20px” background_size=”initial” background_position=”top_left” background_repeat=”repeat” header_2_font_size_tablet=”18px” header_2_font_size_phone=”18px” header_2_font_size_last_edited=”on|phone” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
<\/p>\n
Knoop: Appels<\/h2>\n
Klik op illustratie voor grote weergave.<\/p>\n